Debaty sejmoweSiodma Kadencja

Interpelacja w sprawie finansowania wypłat dodatków mieszkaniowych

   Szanowny Panie Wicepremierze! Zwracają się do mnie przedstawiciele władz samorządowych w sprawie nagminnych kłopotów związanych z dopłatą do mieszkań osobom spełniającym warunki ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. Ww. ustawa zobowiązuje gminy do obligatoryjnego stosowania dopłat ze środków własnych, jednak w części pokrywanych z budżetu centralnego.    Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (DzU z 1998 r. nr 120, poz. 787, z późn. zm.) określiła zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych. Art. 45 ust. 1 wspomnianej ustawy mówi, że jest to obowiązek (zadanie własne) gminy. Jednakże pkt 2 wymienionego artykułu wyraźnie określa, że ˝gmina otrzymuje dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadania, o którym mowa w ust. 1, w granicach kwot określonych na ten cel w ustawie budżetowej˝.    Nowa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. nie zmienia zasadniczego sposobu przyznawania dotacji, jedynie nieco odmiennie reguluje (bardziej szczegółowo) sposób ich rozliczania z wojewodą (dysponent dotacji). Jak wynika z informacji, które otrzymuję z wielu gmin, borykają się one z poważnymi problemami budżetowymi, bowiem są zobowiązane do wypłaty należnych dodatków mieszkaniowych (których kwota rośnie wraz z liczbą bezrobotnych), natomiast nie otrzymują proporcjonalnie zapotrzebowanych sum od wojewodów.    Dla przykładu: w latach 1999-2001 miasto Inowrocław w ramach zobowiązań wynikających z ustawy wypłaciło: Rok Kwota wypłaconychdodatków Kwota zapotrzebowańna dotacje Suma otrzymanychdotacji Niedobór 1999 3 693 775 1 437 604 1 176 582 261 022 2000 4 513 671 1 730 302 1 576 192 154 110 2001 5 822 973 2 122 298 1 501 519 620 779    Z przedstawionych relacji wynika wyraźnie, że należne dotacje nie tylko nie pokrywają bieżących kwot przeznaczonych na wyrównanie dopłat, ale z roku na rok rośnie suma, którą miasto musi pokrywać z innych pozycji w ramach swojego budżetu.    W obecnej konstytucji zaakcentowano (art. 167 ust. 1), że jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Są to dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa (art. 167 ust. 2 Konstytucji RP).    W tej sprawie zapadły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego:    - z dnia 23 października 1995 r. (sygn. K4/95) (jeszcze w czasie obowiązywania poprzednich przepisów konstytucyjnych), że ˝art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. jest rozumiany jako nakładający na Sejm obowiązek uwzględnienia w ustawie budżetowej kwot gwarantujących pełne dofinansowanie z budżetu państwa w formie dotacji celowych dodatków mieszkaniowych wypłacanych przez organy samorządu terytorialnego˝,    - w nowej konstytucji kwestia ta jest zaakcentowana dobitniej (art. 167 ust. 1) i zachowuje swą moc ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Niczego w tej materii nie zmienia świeży wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 2001 r. (DzU nr 138, poz. 1566).    W tej chwili sytuacja jest taka, że samorządy są w podwójnie złej sytuacji. Przy wysokiej stopie bezrobocia i ograniczeniu działalności gospodarczej na ich terenie zmniejszają się dochody własne gmin, rosną natomiast wydatki (w tym dopłaty do czynszów). Dopłaty te wynikają z zobowiązań ustawowych, równocześnie przy spadku kwot dotacji celowych. Odbija się to fatalnie na innych pozycjach budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Może to również spowodować lawinę procesów przeciwko skarbowi państwa (reprezentowanemu przez wojewodów), w których wyroki w myśl przytoczonych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego będą niekorzystne dla budżetu państwa.    Czy aktualna sytuacja budżetowa przygotowana przez pana ministra finansów uwzględnia zobowiązania wobec gmin z tytułu dopłat mieszkaniowych? Kierując się troską o stan budżetu państwa, jak również sytuacją gmin, zadaję to pytanie, ponieważ obawiam się narastającej liczby roszczeń jednostek samorządowych, które muszą wywiązywać się z istniejących zobowiązań.    Z poważaniem    Poseł Marcin Wnuk    Inowrocław, dnia 3 czerwca 2002 r.