Interpelacje sejmoweSiodma Kadencja

Interpelacja w sprawie trybu wygaśnięcia umów międzynarodowych: między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o współpracy kulturalnej i naukowej oraz Republiką Kuby o współpracy kulturalnej, oświat

   Szanowna Pani Minister! Na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 191 ust. 1 i art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przesyłam do Pani Minister interpelację w sprawie trybu wygaśnięcia umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o współpracy kulturalnej i naukowej, podpisanej w Moskwie dnia 14 grudnia 1970 r., oraz umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Kuby o współpracy kulturalnej, oświatowej i naukowej, podpisanej w Warszawie dnia 17 czerwca 1987 r., w związku z ich niezgodnością z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

   Dnia 7 marca 2006 r. zwróciłem się do Ministra Spraw Zagranicznych Pana Stefana Mellera z interpelacją w sprawie trybu wygaśnięcia umów międzynarodowych niezgodnych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Dnia 31 marca 2006 r. otrzymałem odpowiedź, która niestety wskazuje na poważne błędy dokonane przez MSZ w latach 1999-2000, które mogą powodować, że nie doprowadzono do skutecznego wygaśnięcia wszystkich umów międzynarodowych niezgodnych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Nie chcę się jednak do tych błędów odnosić w tym miejscu, a jedynie zapytać o kwestie, które nie zostały w pełni wyjaśnione w odpowiedzi, a jednocześnie wprost o nie w mojej interpelacji z dnia 7 marca 2006 r. nie pytałem.

   W odpowiedzi na interpelację stwierdzono, iż: ˝Odnośnie do umowy zawartej z ZSRR stosowne noty z datą 4 października 1999 r. z tą samą informacją zostały skierowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych do Ambasad Federacji Rosyjskiej, Ukrainy i Republiki Białorusi w Warszawie, przy czym uwzględniono, że Federacja Rosyjska uznała się i uważana była powszechnie przez wspólnotę międzynarodową za kontynuatora ZSRR także w zakresie traktatowym, natomiast Ukraina i Republika Białorusi złożyły deklaracje sukcesji˝. Słuszne jest uznanie Federacji Rosyjskiej za prawnomiędzynarodowego kontynuatora ZSRR, a Ukrainy i Republiki Białoruś za prawnomiędzynarodowych sukcesorów ZSRR. Złożenie deklaracji o sukcesji przez te dwa ostatnie państwa nie przesądza jednak, że sukcesorami takimi nie są także pozostałe państwa, których terytoria wchodziły w skład ZSRR. Nie chodzi tu oczywiście o państwa bałtyckie, które znajdowały się pod okupacją ZSRR. Pozostaje jednak otwarte pytanie, dlaczego stosownych not nie skierowano do pozostałych sukcesorów ZSRR.

   Pytanie I:

   1. Dlaczego noty, o których mowa w odpowiedzi Ministra Spraw Zagranicznych, nie zostały skierowane także do: Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Kazachstanu, Kirgizji, Mołdawii, Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu?

   2. Czy ze wszystkimi ww. państwami Polska zawarła porozumienia w sprawie listy umów międzynarodowych zawartych przez Polskę z ZSRR, które w stosunku do tych państw pozostały w mocy?

   3. Jeśli w którymś przypadku tak, to czy umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o współpracy kulturalnej i naukowej, podpisana w Moskwie dnia 14 grudnia 1970 r., znajduje się na tych listach?

   W odpowiedzi na interpelację stwierdzono także, iż ˝strona kubańska, notą z dnia 17 listopada 1999 r. Ambasady Kuby w Warszawie skierowaną do Ministerstwa Spraw Zagranicznych, poinformowała, iż w jej opinii umowa wygasła z datą 24 czerwca 1998 r. Argumentując powyższe, strona kubańska powołała się na art. 22 umowy dotyczący okresu jej obowiązywania. Zgodnie z interpretacją strony kubańskiej umowa została zawarta na okres 5 lat z możliwością jednokrotnego przedłużenia jej obowiązywania o kolejne 5 lat, o ile żadna ze stron nie wypowie jej na 6 miesięcy przed upływem danego okresu. W opinii strony kubańskiej, wobec braku notyfikacji przez którąkolwiek ze stron o zamiarze wypowiedzenia umowy, obowiązywała ona 10 lat (24.06.1988 r. - 24.06.1998 r.). Dalsze obowiązywanie umowy, zdaniem strony kubańskiej, uzależnione było od pisemnego powiadomienia przez strony umowy o zamiarze dalszego jej obowiązywania. Wobec braku stosownych notyfikacji umowa wygasła, w sposób zgodny z art. 22 umowy, dnia 24 czerwca 1998 r.˝. Minister Spraw Zagranicznych dodał, iż: ˝W opinii strony polskiej interpretacja taka nie znajduje odzwierciedlenia w treści art. 22 umowy, zgodnie z którym umowa została zawarta na okres 5 lat i ulega automatycznemu przedłużeniu na dalsze pięcioletnie okresy, jeżeli żadna ze stron nie wypowie jej w drodze notyfikacji na 6 miesięcy przed upływem danego okresu. Wobec powyższego należy uznać, że w momencie przekazywania stronie kubańskiej noty informującej o uznaniu przez Polskę umowy zawartej z ww. państwem za wygasłą z dniem 17 października 1997 r., umowa wiązała strony i skuteczne było oświadczenie Rzeczypospolitej Polskiej o uznaniu umowy za wygasłą z datą 17 października 1997 r.˝.

   Pytanie II:

   1. Czy ta rozbieżność była spowodowana faktem, iż klauzule prolongacyjne zawarte w tekście polskim i tekście kubańskim (hiszpańskojęzycznym) tej umowy międzynarodowej mają inną treść?

   2. Czy strona polska miała świadomość stanowiska strony kubańskiej przed przekazaniem noty z dnia 17 listopada 1999 r.?

   3. Jeśli tak, to dlaczego nie zgodzono się z nim i usiłowano sztucznie przedłużyć obowiązywanie tej umowy wbrew stanowisku strony kubańskiej oraz wbrew polskiej racji stanu?

   Łączę wyrazy szacunku

   Poseł Karol Karski

   Warszawa, dnia 6 sierpnia 2006 r.